Akademia Rzepaku w Knybawie zgromadziła producentów oraz ekspertów branży, którzy omówili aktualne wyzwania i kierunki rozwoju uprawy rzepaku. Spotkanie potwierdziło, że w zmieniających się warunkach klimatycznych kluczowe znaczenie ma elastyczne podejście do technologii oraz szybkie reagowanie na sytuację na polu.
Zmiany klimatu wymuszają nowe podejście
Artur Kozera (Rapool Polska) podkreślił, że coraz częstsze susze wiosenne, łagodne zimy i niestabilna pogoda znacząco wpływają na plonowanie rzepaku. Podstawą sukcesu pozostaje dobrze przygotowane stanowisko, które warunkuje prawidłowe wschody i rozwój roślin. Dobór odmiany powinien być dopasowany do warunków glebowych i poziomu stresu środowiskowego, ponieważ nie istnieje jedno uniwersalne rozwiązanie. Ekspert zwrócił również uwagę na większą elastyczność terminów siewu oraz rosnące znaczenie odpowiedniego zarządzania nawożeniem azotowym.
Kluczowy moment – okres przed kwitnieniem
Piotr Kotowski (Timac Agro Polska) zaznaczył, że podstawą podejmowania decyzji jest dokładna lustracja plantacji. Kluczowe znaczenie ma zbilansowane nawożenie – zarówno azotem, jak i makro- oraz mikroelementami (bor, mangan, molibden). Istotne jest dostosowanie dawek do potencjału stanowiska, ponieważ nadmiar azotu nie zawsze przekłada się na wyższy plon. Dużą rolę odgrywa również biostymulacja oraz odpowiednie przygotowanie roślin do kwitnienia poprzez budowanie silnej biomasy. W praktyce zalecał stosowanie produktów takich jak Irys, Genactis, Seactiv Gold oraz Infolen, które kompleksowo wspierają rośliny już od momentu ruszenia wegetacji, poprzez intensywny rozwój systemu korzeniowego i części nadziemnej, aż po kluczowe fazy budowania i kształtowania plonu, wpływając korzystnie na kondycję roślin, ich odporność na stresy środowiskowe oraz ostateczną jakość i wielkość uzyskiwanych zbiorów.
Wiosna decyduje o wyniku
Michał Filipowski podkreślił, że skuteczna ochrona wiosenna jest kluczowa dla uzyskania wysokiego plonu. Obejmuje ona trzy etapy: wczesne zwalczanie chowaczy i chorób (m.in. suchej zgnilizny kapustnych), intensywną ochronę w okresie kwitnienia oraz zabezpieczenie łuszczyn. Ważne jest stosowanie rotacji substancji aktywnych oraz łączenie zabiegów. W praktyce rekomendowane są fungicydy stosowane już wiosną (T1), takie jak X-MET 100 SL (metkonazol), Dafne 250 EC (difenokonazol) oraz Bukat 500 SC (tebukonazol) – często aplikowane łącznie z regulatorem wzrostu, np. MEPIK 300 SL (chlorek mepikwatu ). W okresie kwitnienia (T2/T3) zaleca się zastosowanie preparatów takich jak Kier 450 SC (szerokie spektrum działania), Gavial 375 SC (skuteczna ochrona w jednym zabiegu) oraz Aspik 250 SC, stosowany po kwitnieniu w strategii zabiegów dzielonych. W zwalczaniu szkodników podstawowym rozwiązaniem pozostaje Los Ovados 200 SE. Wśród nowości zaprezentowano także Adel 280 SC, przeznaczony do zwalczania mszycy kapuścianej jesienią oraz zapowiedział nowy insektycyd zawierający chlorantraniliprol.
Ochrona od pierwszych dni
Przemysław Gawlas zwrócił uwagę na znaczenie zapraw nasiennych, takich jak Lumiposa, które chronią rośliny już od momentu siewu. Młode rośliny są szczególnie narażone na uszkodzenia powodowane przez śmietkę kapuścianą, pchełki czy gnatarza. Skuteczna ochrona na tym etapie wpływa na rozwój systemu korzeniowego i przyszły plon.
Sesja polowa – teoria w praktyce
W części polowej uczestnicy mieli okazję ocenić stan plantacji oraz zapoznać się z nowymi odmianami rzepaku, takimi jak CREATE, CROCANT, JUREK czy BERNSTEIN, które zaprezentował Artur Kozera. Hodowla tych odmian koncentruje się na odporności na choroby oraz lepszym dostosowaniu do zmiennych warunków środowiskowych. Nowoczesne odmiany charakteryzują się nie tylko wysokim i stabilnym plonowaniem, ale także lepszą zdrowotnością, odpornością na choroby oraz ograniczonym osypywaniem nasion.
Prof. Marek Korbas (IOR–PIB) ocenił, że rzepak w wielu regionach kraju dobrze przezimował i ma wysoki potencjał plonotwórczy. Niska presja chorób oznacza, że kluczowe znaczenie będą miały zabiegi wykonywane przed i w trakcie kwitnienia – najlepiej dwa zabiegi fungicydowe połączone z ochroną insektycydową.
Z kolei prof. Witold Szczepaniak podkreślił rolę gleby i dostępności wody. Zwrócił uwagę na znaczenie azotu, który rośliny pobierają głównie do początku kwitnienia, oraz konieczność uzupełniania mikroelementów, szczególnie boru. Efektywne nawożenie wymaga bieżącej obserwacji plantacji i dostosowania działań do warunków pogodowych. Zdaniem profesora skuteczne odżywianie rzepaku wymaga odpowiedniego nawożenia (zwłaszcza azotem), dbałości o korzenie, regularnego dokarmiania dolistnego oraz uwzględniania warunków pogodowych i bieżącej obserwacji plantacji.
Akademia Rzepaku w Knybawie pokazała, że nowoczesna uprawa rzepaku wymaga kompleksowego podejścia – od właściwego przygotowania stanowiska, przez nawożenie i ochronę, aż po bieżące zarządzanie plantacją. W obecnych warunkach wygrywają rolnicy, którzy potrafią elastycznie dostosować technologię i szybko reagować na pojawiające się zagrożenia.
