Rynek rzepaku i wyniki doświadczeń odmianowych
Artur Kozera z Rapool Polska przedstawił sytuację na rynku rzepaku oraz wyniki doświadczeń odmianowych i agrotechnicznych prowadzonych w latach 2024–2026. Omówił wielkość produkcji i powierzchnię uprawy rzepaku w Europie, w tym w Polsce, a także wpływ warunków pogodowych na wysokość plonów. Dużo uwagi poświęcił badaniom nad terminami siewu i nawożeniem azotowym rzepaku. Zaprezentowane przez Kozerę wyniki doświadczeń pokazały, że opóźniony siew może przynosić dobre rezultaty w warunkach ciepłej jesieni i łagodnej zimy, jednak nie jest rozwiązaniem uniwersalnym. Ekspert przedstawił również efekty różnych strategii nawożenia, w tym jesiennego stosowania mocznika z inhibitorem ureazy oraz uzupełniania azotu wiosną. Omówił także zdolność odmian do regeneracji po uszkodzeniach zimowych i w trakcie kwitnienia. Na zakończenie Artur Kozera zaprezentował sprawdzone oraz nowe odmiany rzepaku ozimego, m.in. BERNSTEIN F1, JUREK F1, CREATE F1 i TRAVOLTA F1 oraz nowość LOTUS F1. Przedstawił ich potencjał plonowania, zdolności adaptacyjne oraz stabilność wyników w zróżnicowanych warunkach uprawy. Podkreślił, że wysoki i stabilny plon rzepaku zależy od właściwego doboru odmiany oraz dostosowania terminu siewu i nawożenia do warunków pogodowych i stanowiska. Artur Kozera zapowiedział, że prowadzone doświadczenia będą kontynuowane w kolejnym sezonie, aby jeszcze lepiej określić możliwości doskonalenia technologii uprawy rzepaku.
Ochrona rzepaku – skuteczność i ekonomika zabiegów
O opłacalności ochrony rzepaku mówił Michał Filipowski z INNVIGO. Prelegent podkreślił, że koszty zabiegów należy rozpatrywać w odniesieniu do potencjalnych strat powodowanych przez choroby, szkodniki i chwasty. Omówił także najważniejsze zagrożenia występujące w poszczególnych fazach rozwoju rzepaku, zwracając szczególną uwagę na rosnące znaczenie ochrony insektycydowej oraz problem chwastów jednoliściennych. Zdaniem eksperta największym, niezależnym od rolnika czynnikiem ryzyka jest pogoda (niestabilne temperatury, susze, ulewy utrudniające m.in. zabiegi doglebowe). Michał Filipowski podkreślał, że podstawą skutecznej strategii pozostają regularny monitoring plantacji, terminowe wykonywanie zabiegów i rotacja substancji czynnych. Prelegent przedstawił również rozwiązania produktowe INNVIGO na 2027 rok, w tym preparaty fungicydowe oraz nowy insektycyd CATANGA 200 SC zawierający chlorantraniliprol. Preparat ten jest zarejestrowany m.in. do zwalczania chowacza podobnika i pryszczarka kapustnika w okresie dojrzewania łuszczyn rzepaku (BBCH 61–71).
Skuteczna ochrona rzepaku od początku wegetacji
Przemysław Gawlas z firmy Corteva Agriscience Poland omówił narastającą presję szkodników jesiennych i możliwości ich ograniczania. Szczególną uwagę poświęcił zaprawie nasiennej Lumiposa 625 FS zawierającej cyjanotraniliprol. Prelegent podkreślił, że zaprawianie nasion stanowi ważny element ochrony młodych roślin, ale przy dużej presji szkodników nie zawsze zapewnia pełne zabezpieczenie plantacji. Istotne pozostają również prawidłowy termin siewu, równomierne wschody, zmianowanie i systematyczna lustracja pól. Zdaniem eksperta w płodozmianach obejmujących uprawę rzepaku należy unikać wysiewania międzyplonów z rodziny kapustowatych, które mogą sprzyjać rozwojowi i utrzymywaniu się szkodników. Zaprawy nasienne zapewniają ochronę młodych roślin w początkowym okresie wegetacji, jednak przy dużej presji szkodników lub występowaniu wtórnych nalotów może być konieczne zastosowanie dodatkowych zabiegów ochronnych.
Stan upraw i ochrona rzepaku ozimego
Aktualną sytuację na plantacjach rzepaku omówił prof. Marek Korbas z Instytutu Ochrony Roślin – PIB w Poznaniu. Zdaniem profesora w wielu regionach Polski warunki pogodowe sprzyjały rozwojowi rzepaku. Na plantacjach odnotowano pojedyncze przypadki występowania suchej zgnilizny kapustnych, mączniaka prawdziwego i rzekomego oraz kiły kapusty. Największym zagrożeniem w okresie jesiennym okazały się infekcje wirusem żółtaczki rzepy (TuYV) oraz uszkodzenia powodowane przez pchełki i śmietkę rzepakową. Zaobserwowano również przejściowe objawy fitotoksyczności i spowolnienie wzrostu roślin po zastosowaniu niektórych herbicydów. Prelegent zwrócił uwagę na znaczenie profilaktyki i integrowanej ochrony roślin. Zdaniem profesora szczególnie ważne jest prawidłowe zmianowanie, unikanie nadmiernego udziału roślin kapustowatych w międzyplonach oraz dobór odmian o podwyższonej odporności na wybrane patogeny. Podkreślił również, że rzepak wymaga regularnego monitorowania, a wczesne rozpoznanie zagrożeń pozwala ograniczyć ryzyko strat plonu. Zdaniem eksperta ważne jest łączenie tradycyjnej ochrony chemicznej z preparatami biologicznymi, takimi jak biofungicydy i biozaprawy, w celu skutecznej ochrony rzepaku przed chorobami i ograniczenia ryzyka rozwoju odporności patogenów.
Doświadczenia bezpośrednio na polu
Po części konferencyjnej uczestnicy Akademii Rzepaku udali się na platformę doświadczalną RAPOOL XPERIENCE w Spytkówkach. Artur Kozera przedstawił tam doświadczenia odmianowe i agrotechniczne, omawiając zastosowaną technologię uprawy, nawożenie oraz ochronę plantacji. Siew rzepaku wykonano tu 3 września 2026 roku. Zdaniem prelegenta jednym z największych wyzwań w tym sezonie były ograniczone opady – od momentu siewu do 5 listopada odnotowano zaledwie 57,8 mm deszczu. Ponadto duża presja szkodników wymagała intensywnej ochrony, co wymagało wykonania aż ośmiu zabiegów insektycydowych. Artur Kozera omówił także doświadczenia dotyczące regulacji wzrostu, nawożenia azotowego oraz wpływu normy wysiewu na rozwój roślin. Oprócz tego uczestnicy Akademii mogli obejrzeć kolekcję odmian rzepaku ozimego i porównać odmiany pod kątem potencjału plonowania, odporności na choroby i przydatności do różnych warunków uprawy. Artur Kozera omówił szerokie portfolio odmian rzepaku: od sprawdzonych pozycji rynkowych (JUREK, BERNSTEIN, TEMPTATION), przez nowości (LOTUS F1) i odmiany w trakcie rejestracji w COBORU (GUARDIAN F1), po odmiany ze specjalną odpornością na kiłę kapusty (CREATE F1), mieszankę wsiewki międzyplonowej Brassica Pro oraz odmiany dystrybuowane na zasadach wyłączności u kluczowych partnerów handlowych.
Odkrywka glebowa – fundament wysokiego plonu
Ważnym punktem programu była praktyczna odkrywka glebowa przygotowana przez firmę Timac Agro Polska. Piotr Kotowski zwrócił uwagę na znaczenie prawidłowej struktury gleby, zawartości próchnicy i aktywności biologicznej. Uczestnicy mogli zobaczyć, jak warunki panujące w profilu glebowym wpływają na rozwój systemu korzeniowego, dostępność wody i pobieranie składników pokarmowych. Szczególną uwagę poświęcił prawidłowemu nawożeniu jesiennemu – w tym dostarczaniu boru, wapnia, siarki, fosforu oraz zastosowaniu jesiennego nawożenia azotowego i biostymulacji (nawozy SULFAMMO 30 oraz FERTIACTYL RECORD) w celu optymalnego przygotowania roślin do spoczynku zimowego i startu wiosennego. Piotr Kotowski podkreślił, że zbilansowane nawożenie powinno uwzględniać potrzeby roślin w kolejnych etapach rozwoju, a ocena systemu korzeniowego i stożka wzrostu pozwala lepiej zaplanować dalsze działania agrotechniczne.
Rzepak w dobrej kondycji, ale nie tylko liczba liści ma znaczenie
Na zakończenie prof. Witold Szczepaniak z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu ocenił tegoroczne plantacje rzepaku. Ekspert zwrócił uwagę na ich ogólnie dobrą kondycję. W wielu przypadkach rośliny wytworzyły dużą biomasę, dobrze rozwiniętą rozetę i są prawidłowo odżywione. Profesor podkreślił, że oceniając jesienny rozwój rzepaku, nie należy kierować się wyłącznie liczbą liści. Równie ważna jest ich powierzchnia, wielkość rozety oraz ogólny pokrój roślin. Duża masa nadziemna nie zawsze oznacza lepsze przygotowanie plantacji do dalszego rozwoju i budowania plonu. Istotnym czynnikiem zdaniem eksperta jest także obsada roślin na metrze kwadratowym. Przy zbyt dużym zagęszczeniu rzepak silniej konkuruje o światło, a liście rosną bardziej pionowo. Przy mniejszej obsadzie pojedyncze rośliny mają więcej miejsca, mogą wytworzyć większą liczbę liści i silniej się rozgałęziać. Dlatego przy ocenie plantacji warto patrzeć nie tylko na wygląd pojedynczej rośliny, ale również na jej rozmieszczenie i warunki wzrostu na całym polu. Ekspert, zwrócił również uwagę, że równie ważna jest ocena systemu korzeniowego, który decyduje o możliwościach pobierania wody i składników pokarmowych, a tym samym wpływa na stabilność plonowania. Zdaniem profesora znaczenie ma nie tylko głębokość ukorzenienia, ale również rozmieszczenie i aktywność korzeni. Ich duża liczba nie zawsze oznacza, że roślina skutecznie pobiera wodę i składniki pokarmowe. Przykładem są korzenie rozwijające się w warstwie nierozłożonych resztek pożniwnych, szczególnie słomy kukurydzianej. Jeśli nie mają odpowiedniego kontaktu z glebą i roztworem glebowym, ich zdolność do pobierania składników jest ograniczona. Dlatego tak ważne jest odpowiednie przygotowanie stanowiska pod rzepak, dbałość o strukturę gleby i ograniczanie jej nadmiernego zagęszczenia. Dobrze rozwinięty, głęboki i aktywny system korzeniowy pozwala roślinom lepiej wykorzystywać zasoby wody i składników pokarmowych, co ma szczególne znaczenie w okresach niedoboru opadów. Ważnym elementem wykładu była również dyskusja na temat jesiennego stosowania azotu w uprawie rzepaku. Prof. Witold Szczepaniak omówił wyniki doświadczeń, w których porównywano różne strategie nawożenia, w tym przenoszenie części dawki azotu z wiosny na jesień.
Jesienna Akademia Rzepaku po raz kolejny pokazała, jak ważne jest łączenie wiedzy naukowej, doświadczeń polowych i praktyki gospodarstw. Wspólnym mianownikiem wszystkich wystąpień było dostosowanie technologii uprawy do zmieniających się warunków pogodowych, właściwy dobór odmian, skuteczna ochrona oraz dbałość o glebę i system korzeniowy. Akademia Rzepaku to nie tylko prezentacja nowych rozwiązań, ale przede wszystkim możliwość skonfrontowania wiedzy z praktyką i przygotowania się do kolejnego sezonu.
